باب ضرب ) : چكيد آن خانه از باران . و جد فى الامر جدا ( از باب نصر و ضرب ) : كوشيد در آن كار . و نيز جد : راست و درست كردن كار . جد ( jedd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سعى و كوشش و جهد و اصرار و ابرام . و جد داشتن : سعى و كوشش داشتن . و جد كردن : سعى و كوشش و اصرار و ابرام نمودن . و جد موفور : سعى و كوشش بسيار . جد ( jodd ) ا . ع . مرد بخت‌مند . و ا خ . ساحل درياى مكه . و جانب هر چيز . و فربهى و آگندگى گوشت . و ميوه‌اى مشابه موز . و چاه ميان علف زار و چاه بسيار آب و كم آب - از لغات اضداد است - و آب اندك . و آب در كنارهء بيابان و آب قديم . و ا . خ . موضعى . و جد الاثافى و جد الموالى ا خ . دو موضع‌اند به عقيق مدينه . جدا ( jod ) م ف . پ . علىحده و منفصل و ممتاز و متفرق و سوا و تنها و مفروق . و جدا شدن : منفصل شدن و سوا شدن و ممتاز گشتن . و جدا كردن : تفريق نمودن و منفصل كردن و مفروق كردن و علىحده كردن و از هم سوا كردن و حل كردن . جدا ( jeddan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بطور درستى و راستى بدون شوخى و هزل و بطور سعى و كوشش و از روى حقيقت و درست كارى و بطور تأكيد و بطور حقيقت و بدون ريا . جدا ( jad ) ا . ع . باران عام و يا باران بسيار و بىحد . و عطا و دهش . و جدا الدهر : هميشه . و خير جدا : خير فراخ . جداء ( jad ' ) ا . ع . نفع و عطا و توانگرى يق فلان قليل الجداء عنك اى قليل الغناء و النفع . جداء ( jed ' ) ع . ج . جدى . جداء ( jod ' ) ا . ع . حاصل ضرب عدد در نفس خود مانند نه كه جداء سه در سه است . جداء ( jadd ' ) ا . ع . زن خرد پستان . و گوسپند بريده گوش . و حيوانى كه شيرش خشك شده باشد . و بيابان بىآب . و ا خ . نام دهى در حجاز . جداء ( jedd ' ) ا خ . ع . موضعى در طايف فى المثل صرحت جداء . و كذا صرحت بجداء ممنوعة . و صرحت بجد جداء . و صرحت بجد در چيزى گويند كه پس از التباس واضح شده باشد . و كذلك صرحت بجدان . جداة ( jod t ) ع . ج . جادى . جداجد ( jad jed ) ع . ج . جدجد . جدا جدا ( jod - jod ) م ف . پ . يك يك و جداگانه و علىحده و متفرق و منفصل از هم . جداد ( jad d ) و ( jed d ) م . ع . بريدن خرما از خرما بن ( و الفعل من نصر ) . جداد ( jad d ) و ( jed d ) ا . ع . هنگام بريدن خرما از خرما بن . جداد ( jed d ) م . ع . جاده مجادة و جدادا . مر . مجادة . جداد ( jed d ) ا . ع . ج جدود . جداد ( jadd d ) ا . ع . مىفروش و سازندهء آن . جداد ( jodd d ) ا . ع . معرب گداد جامه‌هاى كهنهء پاره پاره و هر چيز كه بعضى اجزاى آن در بعض ديگر پيچيده و درهم رفته باشد از رشته‌ها و شاخه‌هاى درخت و درختهاى ريزه و رشته‌هاى خيمه و كوههاى خرد . جدار ( jed r ) ا . ع . ديوار . ج : جدر ( jodr ) و ( jodor ) . جدارة ( jad rat ) م . ع . جدر جدارة ( از باب كرم ) : سزاوار گرديد . و جدر النبت : نمودار شد سرهاى گياه مانند جدرى . و جدر الشجر : بر آمد بر درخت مانند نخود . جدارة ( jed rat ) ا خ . ع . وادى در حجاز كه در آن قريه‌ها مىباشد . جدارك ( jod rak ) ا . پ . يك نوع لعب و بازى . جداسته ( jod ste ) ا . پ . هر چيز مستقل كه به خودى خود موجود باشد . جدا شدگى ( jod - codagi ) ا . پ . تفريق و انفصال و حالت جدائى . جدا شده ( jod - code ) ص . پ . منفصل و گسيخته و باز شده . جدا شناس ( jod - cen s ) ص . پ . امتياز دهنده و آنكه چيزى را مشخص مىكند . جداع ( jad ' ) و ( jad e ) ا . ع . سال تنگ و سخت و قحط . جداع ( jed ' ) م . ع . جادع مجادعة و جداعا . مر . مجادعة . جداع ( jod ' ) ا . ع . مرگ . و بنو جداع ا خ : نام بطنى از تازيان . جداع ( jod ) ص . ع . كلاء جداع : گياه ناگوارد و پژمرده . جدافاء ( jod f ' ) و جدافاة ( jod f t ) و جدافى ( jod f ) ا . ع . غنيمت . جداگانه ( jod - g ne ) ص و م ف . پ . قطعه قطعه و پاره پاره و متفرقانه . و علىحده و تنها و منفرد . جدال ( jad l ) ع . ج . جدالة . جدال ( jod l ) ا . خ . ع . شهرى بموصل . جدال ( jed l ) م . ع . جادل مجادلة و جدالا . مر . مجادلة . جدال ( jed l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيكار و نبرد و رزم و جنگ و نزاع و